Algemene Beschouwing Begroting 2013-1016

Onderstaande Algemene Beschouwing sprak fractievoorzitter Fleur Norbruis donderdag 18 oktober uit.

Voorzitter, collega-raadsleden en beste aanwezigen,

Het is nu 2,5 jaar geleden dat dit college aantrad en het beleid langs 3 lijnen uitzette: bezuinigen, hervormen en investeren. Dat is een mooi moment om te kijken waar Delft nu staat op die 3 thema’s.

Het bezuinigen heeft een grote vlucht genomen. Dachten we in 2010 nog dat € 30 miljoen bezuinigen tot 2014 voldoende zou zijn, inmiddels ligt er een programmabegroting die uitgaat van een totale bezuinigingsopgave die oploopt tot € 45 miljoen.

Om het huishoudboekje op orde te houden stelt het college voor om € 10 miljoen extra te bezuinigen (waarmee we op € 45 miljoen komen), en dat heeft effect op de stad. Maar wat is het effect dan? In de begroting staan paragraafjes met verwachte maatschappelijke effecten. Het is een begin en alle begin is moeilijk, maar GroenLinks wil toch meer inzicht. In het project Blauw-Groen is een maatschappelijke kosten-batenanalyse gemaakt, die de consequenties in beeld brengt van investeringen in groen en blauw in Delft Zuidoost. Dit instrument wordt gebruikt om vooraf helder te krijgen wat een investering oplevert, niet alleen voor de investeerder zelf, maar juist ook voor andere partijen. Maar het instrument werkt ook andersom: wat betekent het voor de maatschappij als we níet meer investeren? Daarom is een kosten-batenanalyse ook uitermate geschikt om inzicht te krijgen in de maatschappelijke gevolgen van bezuinigingen. GroenLinks stelt voor om een proef met deze maatschappelijke kosten-batenanalyse te doen.

Inmiddels is een beetje duidelijk waar de € 10 miljoen extra bezuinigingen landen. Gelukkig wordt het armoedebeleid na eerdere ingrijpende bezuinigingen nu wat meer uit de wind gehouden. GroenLinks blijft alert op de gevolgen van de eerdere versobering van het armoedebeleid, want de stapeling van maatregelen wordt voelbaar. Naast de kosten van levensonderhoud, door o.a. de btw-verhoging, stijgen veel lasten in Delft: een cursus bij de VAK is al duurder geworden; een zwemkaartje voor Kerkpolder wordt duurder; de sportcontributie gaat omhoog als de gemeente de huur verhoogt van sportaccommodaties. Dat is vooral pijnlijk voor gezinnen met lage inkomens. GroenLinks had de draagkrachtgrens voor individuele bijzondere bijstand graag op 130% van de bijstandsnorm gehouden, helaas was er in september geen meerderheid voor. Een gemiste kans. Delft had hier het verschil kunnen maken en desastreus Haags beleid kunnen bijsturen.

Door de bezuinigingen wordt meer van de samenleving gevraagd. In geld en in samenwerking, maar ook in veerkracht. Voor de Buitenhof is een plan van aanpak gemaakt. Terecht, want veel mensen voelen zich er niet veilig en doen niet mee – ze gaan niet naar school, hebben geen werk en voelen zich niet verbonden met de buurt. Voor de rest van Delft wordt de aandacht de komende jaren minder en worden activiteiten afhankelijk van derden. Mensen kunnen het gevoel krijgen dat er niet meer naar ze geluisterd wordt en dat kan leiden tot maatschappelijke onvrede en sociale onverschilligheid. GroenLinks wil weten hoe het college gaat voorkomen dat ergens de vlam in de pan slaat. De insprekers van de Brasserskade staan nog vers in ons geheugen.

Delft doet er veel aan om mensen aan het werk te krijgen. Met Het Werkbedrijf – waarin het Werkplein en Combiwerk samenwerken – om met het beschikbare geld zoveel mogelijk mensen naar passend werk te begeleiden. Met het project Groene Werkgelegenheid en door de krachten te bundelen met werkgevers in de regio. Ook de jarenlange focus op de kenniseconomie moet nu toch eindelijk eens werkgelegenheid gaan opleveren. 

Nieuw is de taskforce WWB-WMO, bedoeld om de tekorten in de WWB en de WMO terug te dringen. Er is geld beschikbaar om extra inspanningen te verrichten om deze tekorten te verminderen. Wat er gedaan gaat worden om het tekort op de WWB te verminderen is GroenLinks duidelijk. Informatie over de maatregelen van het WMO plan wordt ons beloofd bij de Kaderbrief in 2013 – wij horen graag nu van het college wat de denkrichting is.

Zorgwekkend vindt GroenLinks dat er de komende jaren weer minder geld beschikbaar is voor klimaatbeleid. In Delft gaan we toch niet mee met de Haagse grijze koers? Daarom de vraag aan het college: staat de ambitie om Delft in 2050 energieneutraal te maken nog steeds overeind? En hoe denkt het college dat dan met minder middelen te bereiken?

Twee jaar geleden wist een meerderheid in de raad de voorgenomen bezuiniging op het internationaal solidariteitsbeleid (de twee stedenbanden Esteli en Mamelodi/Tshwane) te beperken. Tot onze verbazing wordt Mamelodi/Tshwane nu wegbezuinigd. GroenLinks begrijpt dit niet. De bezuiniging doet geen recht aan de oude vriendschapsband met Zuid-Afrika, waar door veel inzet van met name vrijwilligers veel is opgebouwd en veel vertrouwen is ontstaan.

Bij de Kaderbrief heeft GroenLinks gezegd het absoluut niet eens te zijn met het tijdelijk gebruik van het Ikea geld voor andere zaken dan waarvoor het bestemd is - de compensatie van groen in Delft. Het risico is groot dat het geld nooit meer terugkomt voor het oorspronkelijke doel. Wat groen betreft gaat Delft tegen de trend in. Delft bezuinigt op groen, terwijl notabene een Haagse VVD wethouder 10 miljoen extra uittrekt voor aanplant van duizenden bomen, onderhoud en verbetering van parken uit de overtuiging dat investeren in groen juist geld oplevert in een expatstad als Den Haag. En dat geldt natuurlijk ook voor Delft!

Zoals gezegd voorzitter, Delft bezuinigt op groen: met de aanpassing van de bomenbalans, de vereenvoudiging van de kapvergunning en de verlaging van de herplantplicht. Het zijn allemaal voorbodes van een nieuwe nota Groen. Een nota waarop geen inspraak van natuurorganisaties en anderen mogelijk is. Een nota die de raad nog niet kent, met beleid dat de raad nog niet heeft vastgesteld. Maar van de raad wordt wél verwacht dat ze de financiële kaders van dat beleid al op voorhand goedkeurt.

De trend is dat de raad de financiële kaders vast stelt (en instemt met grote bezuinigingen!) terwijl het beleid er nog niet is. En er is nog al wat beleid dat lang op zich laat wachten, zoals de herijking van het parkeerbeleid, de herziening van het subsidiestelsel en de uitwerking van de WMO. Voor ons is dat de verkeerde volgorde – het beleid hoort er eerder te zijn dan de bezuiniging. Bezuinigingen zonder beleid leveren niks op.

Hervormen wil Delft vooral door anders te werken. De gemeente wil een regiegemeente zijn. Regie is het nieuwe toverwoord. De oplossing van alle problemen. Maar wat is die regiegemeente nu eigenlijk? In de begroting staat meer dan 50 keer het begrip regie en steeds in een andere context. Er is nog geen gedeelde opvatting over regie, maar er wordt wel veel opgehangen aan en verwacht van de regiegemeente.

In 2010 sprak collega Halsema van D66 in dit verband over de gemeente als overbezorgdheid. De gemeente als een stel overbezorgde ouders die ieder initiatief van de kinderen (= inwoners) smoorde. Eens. De gemeente kan en moet veel meer aan de inwoners en organisaties in de stad overlaten, maar regie is wel nodig. GroenLinks wil niet dat de gemeente doorschiet naar een laissez faire opvoedstijl en taken overdraagt louter uit financiële overwegingen. Er zijn voorbeelden waar de gemeente heel bewust een rol kiest, zoals bij het Pact tegen Armoede en het beheer van het Arboretum Heempark, maar we zien ook voorbeelden waar het minder duidelijk is hoe de gemeente de regierol gaat invullen. Zo wil de gemeente bijvoorbeeld dat de exploitatie van de kinderboerderijen en waterspeeltuinen wordt overgenomen door coöperaties. Dat gaat niet vanzelf en GroenLinks is dan ook benieuwd welke regierol de gemeente in dat proces voor zich zelf ziet, vooral in het geval dat deze voorzieningen dreigen te verdwijnen.

Voor GroenLinks betekent regie dat de gemeente meer ruimte voor eigen initiatief geeft aan en beter samenwerkt met de partners in de stad. Om bepaalde resultaten in de stad te behalen of maatschappelijke opgaven en voorzieningen te realiseren. De gemeente is geen overbezorgde ouder, maar een ouder die coacht en het nodige zakgeld geeft. Wat ons betreft is regie maatwerk en wordt de regievorm gekozen die bij de situatie past. Duidelijkheid over de regierol en afstemming van wederzijdse verwachtingen is essentieel.

Communicatie speelt een grote rol bij regie. GroenLinks wil vanavond nog eens benadrukken dat je als gemeente ook heel goed moet communiceren met de potentiële partners, de partners serieus moet nemen en open moet staan voor hun ideeën. Zo lang het nodig is, blijft GroenLinks benadrukken dat burgers en organisaties vanaf het begin betrokken worden bij ontwikkelingen in de stad. Dit gaat verder dan alleen informeren, maar ook over meepraten en meedenken.

Er worden ook investeringsvoorstellen gedaan: in Zuidwest, Zuidoost en het centrum. In Zuidoost gaat het om de 9 projecten binnen de Technologisch Innovatie Campus Delft. Eén van de projecten is het project Groen Blauw. Het is van groot belang dat voldoende geld voor dit project beschikbaar is, om zo partijen te bewegen mét Delft in de leefbaarheid van dit deel van de stad te investeren. Zonder het toevoegen van groen en blauw zijn ontwikkelingen nagenoeg onmogelijk.

Vorig jaar heeft GroenLinks bij de begrotingsbehandeling grote zorgen geuit over de verrommeling van de binnenstad. Wij zijn dan ook blij dat er de komende twee jaar een flinke som geld voor het centrum wordt vrijgespeeld. Het college moet nu krachtig doorpakken samen met bewoners en ondernemers. Aan het werk met leegstand en parkeren voor fietsen en auto’s.

Voorzitter, ik sluit af. GroenLinks realiseert zich dat het niet eenvoudig is om in deze financieel zware tijden een groene en sociale begroting te maken. Vooral de gebiedsontwikkeling blijft een zorgenkindje. Uit mijn eerdere betoog blijkt dat GroenLinks de gemaakte keuzes kritisch beschouwt, nog vragen over de gemaakte keuzes heeft en alert blijft op de gevolgen die deze keuzes hebben. We zien uit naar de discussie in de commissies en zullen zo nodig wijzigingsvoorstellen doen.